Olav på vikingferder i Europa

Olav var berre 12 år gammal då hand drog i viking. Først drog han i Austerveg, sidan drog han saman med ein av jomsvikingane til England og herja der. Dei klarte ikkje å ta London, men i 1011 tok dei Canterbury. Sidan drog Olav til Spania og Cádiz, og vinteren 1013 – 1014 overvintra han hos Richard II av Normandie.

Olav blir døypt

Richard og normannarane hans, som var etterkomarar av danske og norske vikingar, var kristne, og Olav let seg døype i Rouen.Frå Normandie drog Olav i 1014 på ny til England, men denne gongen hjelpte han den engelske kongen Adalred II med å ta London tilbake frå danane. Det heiter seg at dei mellom anna reiv ned London bridge og den engelske barnesongen ”London Bridge is falling down”, skal skrive seg frå denne hendinga

Olav kjem til Noreg for å bli konge

Då Olav kom til Noreg, sat ladejarlane og regjerte på vegne av den danske kongen. Slik hadde det vore sidan Olav Tryggvason fall i slaget ved Svolder. I tillegg var det ein del mektige hovdingar som

hadde stor makt.

Olav starta med å ta Eirik jarl til fange og sendte sendte han så til

England. Sidan blei Olav småkonge på heimstaden sin Oppland.

Deretter la han under seg Viken og Agder. Då han kom til Trøndelag,

var makta hans så stor at trønderane hylla han som konge på tinget.

Snart hadde Olav makta over heile Midt-Noreg og  Sør- Noreg. Også i Hålogaland blei han tatt til konge. Olav  slutta fred svenskekongen og gifta seg den svenske kongsdottera Astrid.

Olav må skapa fred med hovdingane langs kysten

Erling Skjalgsson er den reelle makthavar på Vestlandet på Olav den heilage si tid. Avaldsnes er ein kongeleg bastion midt i Erling Skjalgsson sitt rike.  I tida fram mot  vikingtid, stod Avaldsnes sentralt i strida mellom hovdingar langs Nordvegen.

Det var viktig å ha kontroll med Avaldsnes fordi den som kontrollerte Karmsundet, hadde kontrollen med skipstrafikken og handelen langs Norskekysten og dermed også handelen med kontinentet.

Avaldsnes si strategiske plassering midt i skipsleia kan etter kvart ha pressa fram behovet for ei legal ordning som sika ferdsla langs norskekysten. Det er ting som tyder på at Avaldsnes heilt sidan yngre romartid (200-talet) kan ha vore ei libero portu Regio,  kongeleg frihamn, ein stad der

kongen sikra at potensielle fiendar, mot avgift, kunne passere eller ankre opp med sine varer.

Stormennene langs kysten kan ha sett på konfiskeringa av Asbjørn si kornlast som eit

brot på kongen si plikt til å sikre ferdsla gjennom

Karmsundet.

Strida mellom Erling og Olav var også ei strid om kontrollen med ferdsla gjennom Karmsundet og langs kysten.

Kongemakta må få kontroll med handelen langs kysten

Olav Haraldsson den Heilage kjempar for sterkare kongemakt.

For å klara det, må han redusera den makta som hovdingane

langs kysten har. Olav vil ta kontrollen over Vestlandet og

handelen langs norskekysten.

Som eit ledd i denne planen, sender han vekk han den gamle gardsstyraren på Avaldsnes, og plasserer Tore Sel som årmann på kongsgarden.   

Olav legg ned forbod mot å selja korn til nordlendingane

I 1022 legg kong Olav ned forbod mot å selja korn til folk som

bur nord i landet. På det viset blir det også vanskeleg for

hovdingane oppe i nord å bryggja øl og halda gilder, slik som    

hovdingar skal gjera.

Erling Skjalgsson sel likevel ei kornlast til nevøen Asbjørn

Sigurdsson av Trondenes. Erling meiner han omgår kongen

sitt forbod fordi det er trælane, ikkje Erling sjølv, som sel

kornet til  Trondenes hovdingen.

Når Asbjørn skal heimover, må han forbi Avaldsnes. Tore Sel konfisker

då heile kornlasta på vegne av kongen. Han tek også

det vakre, stripete seglet, og gir Asbjørn eit gammalt segl i

staden.  Dette er ei stor ærekrenking.

Asbjørn kjem til  kongsgarden på Avaldsnes

Påsken 1023 seglar Asbjørn sørover mot Avaldsnes med 90

mann, lysten på hemn fordi kongen sin gardsstyrar, Tore Sel,

hadde tatt kornlasta hans.

Asbjørn legg til på vestsida av Karmøy og går i løyndom og

aleine til kongsgarden der Olav Haraldsson held påskegilde    

med mange menn. Mellom kongens hirdmenn er Skjalg,

son av Erling Skjalgsson.

Asbjørn høgg hovudet av Tore Sel

Når Asbjørn kjem inn i gildesalen, høyrer han Tore Sel skryte

til kongen at Asbjørn gråt då dei tok seglet frå han. Asbjørn

dreg då sverdet, spring fram og høgg hovudet av Tore Sel.

Hovudet fell ned på bordet framføre kongen, og blodet driv

bort på tallerkenen hans. Kongen blir rasande og dømmer

Asbjørn til døden. Skjalg Erlingsson ber om nåde for fetteren   

sin, men kongen svarar at han likar lite at nokon bryt

påskefreden og bruker føtene hans til hoggestabbe.

Kongen dømmer Asbjørn til døden

Sidan det er langfredag, må kongen utsetje avrettinga av

Asbjørn til påskehelga er over. Skjalg Erlingsson ser då at

det kan vera tid til å redda Asbjørn. Han samlar nokre

trufaste menn og fossror over Boknafjorden til Sola for å

gi Erling beskjed om kva som har hendt på Avaldsnes.

Erling Skjalgsson kjem til Avaldsnes med 1500 mann

Erling sender ut hærpila og samlar saman ein hær på nærare

1500 mann som seglar over Boknafjorden. 1. påskedag

kjem flåten med Erling sin hær fram til Avaldsnes.

Kong Olav er til messe inne i kyrkja. Erling stiller opp hæren

sin på begge sider av den vegen som går frå kyrkja til kongs

hall. Når Olav kjem ut frå høgmessa, må han gå spissrotgang

mellom Erling sine menn.

Olav må setja Asbjørn fri

Olav har ikkje anna val enn å forlika seg med Erling og

sleppa Asbjørn fri. Føresetnaden er at Asbjørn, som nå

får namnet Selsbane, skal koma attende og bli kongen sin

årmann på Avaldsnes. Men Asbjørn gjer ikkje som kongen

vil. Han blir verande heime på Trondenes.

Denne hendinga på Avaldsnes set ennå meir vondt blod mellom       

slektene, og leier opp til Erling sin død i Soknasundet i 1028

og slaget på Stiklestad der Olav Haraldsson blir drepen.

Olav Haraldsson blir Olav den Heilage.

Like etter at Olav døyr, skjer det ei solformørking. Det skjer også merkverdige ting med liket. Ein blind mann som får Olav sitt blod i augo, får synet tilbake. Og då Olav sitt lik etter eit år blir grove opp at, kan dei sjå at hår, skjegg og negler har vokse. Olav får tilnamnet den Heilage, og mange pilegrimar kjem til Olav sin gravstad i Nidaros.